ค่าไฟขึ้นแต่ไม่รู้อะไรกินไฟ ดูการใช้ไฟรายเครื่องยังไง

"บิลเดือนนี้เพิ่มขึ้นอีกแล้ว แต่ไม่รู้เลยว่าเพราะอะไร" เป็นความรู้สึกที่พบได้ในหลายบ้าน บางคนไล่ปิดไฟตามห้องจนเป็นนิสัย แต่บิลก็ไม่ลดลง เพราะไฟดวงเล็ก ๆ มักไม่ใช่ตัวการหลัก

ปัญหาคือบิลไฟบอกแค่ยอดรวมทั้งบ้าน ไม่ได้บอกว่าใครกิน คุณเลยต้องเดา แล้วเดาผิดก็ปิดผิดจุด

ดูการใช้ไฟได้กี่ระดับ

มีสามระดับ ยิ่งละเอียดยิ่งยุ่งยากขึ้น ไม่จำเป็นต้องขึ้นไประดับสูงสุดทุกบ้าน

ระดับที่หนึ่ง ดูจากบิลและมิเตอร์

ทำเองได้เลย ไม่ต้องซื้ออะไร เทียบบิลเดือนที่ผ่านมากับเดือนก่อนหน้า แล้วนึกว่าเดือนนั้นมีอะไรเปลี่ยน เช่น อากาศร้อนขึ้น ลูกกลับมาอยู่บ้านช่วงปิดเทอม หรือซื้อเครื่องใหม่มาเพิ่ม

ถ้าอยากละเอียดขึ้น ให้เดินไปดูมิเตอร์หน้าบ้านตอนเช้า จดเลขไว้ แล้วจดอีกทีตอนเย็น ลองปิดแอร์ทั้งบ้านครึ่งวันแล้วดูว่าเลขขยับต่างไปแค่ไหน วิธีนี้บ้านเก่าที่ไม่มีอะไรเลยก็ทำได้

ข้อจำกัด คือรู้แค่ว่ารวมเพิ่มหรือลด ไม่รู้ว่าเครื่องไหนเป็นตัวการ

ระดับที่สอง ปลั๊กวัดไฟรายเครื่อง

เป็นปลั๊กที่เสียบคั่นระหว่างเครื่องกับเต้ารับ แล้วบอกว่าเครื่องนั้นใช้ไฟไปเท่าไหร่ ซื้อมาใช้เองได้ ไม่ต้องใช้ช่าง เหมาะกับเครื่องที่เสียบปลั๊กธรรมดา เช่น ตู้เย็น ตู้น้ำเย็น พัดลม เครื่องซักผ้า

ข้อจำกัดมีสองข้อ ข้อแรก เครื่องที่ต่อสายตรงเข้าผนังเสียบไม่ได้ เช่น เครื่องทำน้ำอุ่นในห้องน้ำและแอร์ส่วนใหญ่ ข้อสอง เครื่องที่กินไฟหนักมากบางตัวอาจเกินกำลังของปลั๊ก ต้องดูฉลากข้างปลั๊กก่อนเสียบ

ระดับที่สาม อุปกรณ์วัดที่ตู้ไฟ

ติดตั้งในตู้ควบคุมไฟของบ้าน วัดแยกเป็นวงจร เช่น วงจรแอร์ห้องนอน วงจรเครื่องทำน้ำอุ่น เห็นได้แม้เครื่องที่ต่อสายตรง และดูผ่านมือถือย้อนหลังได้ ข้อนี้ต้องให้ช่างไฟทำ ไม่ควรเปิดตู้เองเด็ดขาด

ข้อจำกัด คือต้องมีคนมาติดตั้ง และต้องดูว่าตู้ไฟเดิมมีที่ว่างพอไหม บางบ้านที่ตู้แน่นมากต้องคุยกันก่อนว่าทำได้หรือเปล่า

เครื่องไหนมักกินไฟเยอะในบ้านไทย

พูดเชิงหลักการ เครื่องที่ทำความร้อนหรือความเย็นมักกินไฟมากกว่าเครื่องที่ให้แสงหรือเสียง เพราะต้องทำงานหนักกว่า

• แอร์ มักอยู่อันดับต้น ๆ ของเกือบทุกบ้าน ยิ่งเปิดนาน ยิ่งตั้งอุณหภูมิต่ำ ยิ่งกินไฟ
• ตู้เย็น กินไม่หนักแต่เปิดตลอด 24 ชั่วโมง ตู้เก่าหรือยางขอบประตูเสื่อมจะทำงานหนักกว่าที่ควร
• เครื่องทำน้ำอุ่น ใช้ไฟหนักแต่ใช้เป็นช่วงสั้น ๆ ถ้าลืมเปิดค้างหรือใช้พร้อมกันหลายห้อง จะรู้สึกในบิล
• เครื่องทำความร้อนอื่น ๆ เช่น ที่อบผ้า กาต้มน้ำ เตารีด ใช้ไฟหนักในช่วงสั้น
• อุปกรณ์ที่เสียบค้างไว้ แต่ละตัวกินน้อยมาก แต่ถ้ามีเยอะก็รวมกันได้

บ้านแต่ละหลังไม่เหมือนกัน บ้านที่คนอยู่กลางวันกับบ้านที่ว่างทั้งวัน ตัวการก็ต่างกัน นี่คือเหตุผลที่ต้องวัดจริง ไม่ใช่เดาตามบ้านอื่น

ดูเฉย ๆ ไม่ได้ทำให้ค่าไฟลด

ข้อนี้ต้องพูดตรง ๆ ติดอุปกรณ์วัดแล้วนั่งดูกราฟสวย ๆ ไม่ได้ทำให้บิลลดลงเลย ตัวเลขแค่ทำให้คุณเห็นว่าควรเปลี่ยนอะไร เปลี่ยนจริงต้องเป็นคุณหรือคนในบ้าน

หลายอย่างทำเองได้ ไม่ต้องจ้างเรา:

• สลับเวลาใช้เครื่องหนัก เช่น ซักผ้าหรืออบผ้าตอนเช้าที่อากาศยังเย็น ไม่ใช่ช่วงบ่ายที่แอร์ทำงานหนักอยู่แล้ว
• ตั้งอุณหภูมิแอร์ให้สบายพอดี ไม่ต่ำเกินไป และเปิดพัดลมช่วยพัดอากาศ
• เช็กยางขอบประตูตู้เย็น และอย่าเอาของร้อนเข้าไปแช่
• ล้างแอร์ตามรอบ เครื่องที่ตันฝุ่นกินไฟมากกว่าเครื่องที่สะอาด

ระบบอัตโนมัติช่วยตัดไฟที่ลืมปิดได้แค่ไหน

สิ่งที่ระบบช่วยได้จริงคือ "ลืม" เช่น ลืมปิดแอร์ก่อนออกจากบ้าน ลืมปิดเครื่องทำน้ำอุ่น ลืมถอดปลั๊กตัวที่ไม่ได้ใช้ ตั้งให้ปิดเองตามเวลา หรือปิดเมื่อทุกคนออกจากบ้านแล้ว ก็ลดช่วงที่เครื่องทำงานโดยไม่มีใครใช้ได้

แต่ช่วยไม่ได้ถ้าคนในบ้านใช้งานหนักตามปกติ ระบบไม่ได้ทำให้เครื่องกินไฟน้อยลง และแต่ละบ้านลืมไม่เท่ากัน เราจึงบอกไม่ได้ว่าบ้านคุณจะลดได้เท่าไหร่ บ้านที่ปิดเครื่องเรียบร้อยอยู่แล้ว ระบบก็แทบไม่มีอะไรให้ช่วย

ถ้าสนใจเรื่องแอร์ ลองดูการควบคุมแอร์ผ่านระบบ ส่วนภาพรวมของการตั้งให้อุปกรณ์ทำงานเองอยู่ที่ระบบอัตโนมัติในบ้าน

เริ่มตรงไหนก่อนดี

1. ดูบิลย้อนหลังหลายเดือน จดว่าเดือนไหนพุ่ง และเดือนนั้นมีอะไรเปลี่ยน
2. จดเลขมิเตอร์เช้าและเย็น ลองปิดแอร์ครึ่งวันแล้วเทียบดู
3. ซื้อปลั๊กวัดไฟมาเสียบกับตู้เย็นหรือเครื่องที่เสียบปลั๊กธรรมดา
4. ถ้าตัวการเป็นแอร์หรือเครื่องทำน้ำอุ่น ที่วัดด้วยปลั๊กไม่ได้ ค่อยคิดเรื่องวัดที่ตู้ไฟ
5. เปลี่ยนพฤติกรรมก่อน แล้วค่อยพิจารณาระบบอัตโนมัติสำหรับจุดที่ยังลืมอยู่

สรุป

อย่าเริ่มจากการซื้ออุปกรณ์ เริ่มจากบิลกับมิเตอร์ที่มีอยู่แล้ว หลายบ้านเจอตัวการได้ตั้งแต่ขั้นนี้ ส่วนอุปกรณ์วัดและระบบอัตโนมัติมีประโยชน์เมื่อคุณรู้แล้วว่าอยากแก้อะไร

ถ้าอยากให้ทีมดูหน้างานจริงว่าบ้านคุณวัดที่ตู้ไฟได้ไหม หรือจุดไหนควรตั้งให้ปิดเอง ทักมาคุยกันได้ ไม่มีกดดัน