บ้านกำลังสร้าง ควรเดินสายไฟเผื่อสมาร์ทโฮมตรงไหนบ้าง

ช่างไฟที่บ้านหลังหนึ่งเคยถามเจ้าของบ้านตรง ๆ ตอนกำลังเดินสายในผนังที่ยังไม่ฉาบปูน ว่า “จะเผื่อสายอะไรไว้ไหม เดี๋ยวปิดผนังแล้วแก้ยาก” เจ้าของบ้านนิ่งไปพักหนึ่ง เพราะรู้แค่ว่าอยากได้บ้านที่สั่งเปิดปิดไฟผ่านมือถือได้ในอนาคต แต่ไม่รู้ว่าต้องเตรียมอะไรตั้งแต่ตอนนี้

เตรียมเรื่องพวกนี้ได้ง่ายที่สุดตอนผนังยังเปิดอยู่นี่แหละ พอฉาบปูนปิดไปแล้ว การเพิ่มสายเส้นใหม่กลายเป็นงานทุบผนังทันที ทั้งที่บอกช่างไว้ล่วงหน้าแค่ไม่กี่จุดก็พอ

สวิตช์ไฟอัจฉริยะบางแบบต้องมีสายนิวทรัล ไม่มีแล้วติดยาก

สวิตช์ไฟทั่วไปในบ้านมักเดินสายมาแค่ 2 เส้นเข้ากล่องสวิตช์ คือสายไฟเข้าและสายที่ส่งต่อไปยังดวงโคม สวิตช์อัจฉริยะหลายแบบต้องมีไฟเลี้ยงวงจรควบคุมอยู่ตลอดเวลาแม้ตอนปิดไฟ เลยต้องมีสายนิวทรัล (เส้นกลับของกระแสไฟ) เข้ามาที่กล่องสวิตช์ด้วย ซึ่งบ้านทั่วไปไม่ได้เดินสายเส้นนี้ผ่านสวิตช์ตั้งแต่แรก

ถ้าตรวจแล้วไม่มีนิวทรัลในกล่อง ทางที่เหลือคือรื้อสายใหม่ทั้งจุด หรือเปลี่ยนไปใช้อุปกรณ์ที่ครอบสวิตช์เดิมแบบไม่ต้องพึ่งนิวทรัล ใช้งานได้จริง แต่ไม่ใช่แบบที่ตั้งใจไว้แต่แรก จุดนี้เป็นเรื่องที่ทีมงานด้านไฟและแสงสว่างของเราเจอบ่อยตอนเข้าไปช่วยวางระบบให้บ้านสร้างใหม่

สิ่งที่บอกช่างได้ตรง ๆ คือขอให้เดินสายนิวทรัลเข้ากล่องสวิตช์ทุกจุดที่คิดว่าอาจเปลี่ยนเป็นสวิตช์อัจฉริยะในอนาคต แม้ตอนนี้จะยังใช้สวิตช์ธรรมดาอยู่ก็ตาม ตอนสร้างบ้านคือแค่สายไฟเพิ่มอีกเส้นในท่อเดิม ทำทีหลังคือเปิดผนังใหม่ทั้งจุด ข้อนี้ไม่ต้องจ้างใครเพิ่ม บอกช่างไฟที่กำลังเดินสายอยู่คำเดียวจบ

เผื่อท่อร้อยสายว่างไว้ตรงไหนถึงจะคุ้ม

ไม่ต้องเผื่อทุกมุมห้อง เพราะกลายเป็นเสียเวลาเดินสายที่ไม่มีวันได้ใช้ เลือกเฉพาะจุดที่มีโอกาสสูงว่าจะเพิ่มอุปกรณ์จริง เช่น

• เหนือประตูหน้าและประตูรั้ว สำหรับกล้องหรือกริ่งที่มีภาพ
• มุมเพดานห้องรับแขก สำหรับลำโพงหรือเซนเซอร์ตรวจจับความเคลื่อนไหว
• ข้างวงกบหน้าต่างห้องนอนใหญ่ สำหรับมอเตอร์ม่านไฟฟ้า
• ใกล้ตู้ไฟหลัก สำหรับสายสัญญาณที่จะรวมมาที่ตู้ควบคุม

ท่อที่เผื่อไว้ไม่ต้องร้อยสายจริงตั้งแต่วันแรก แค่ทิ้งท่อเปล่าไว้พร้อมเชือกนำสายผูกคาไว้ในท่อ พอวันไหนอยากติดจริงค่อยดึงสายผ่านท่อเดิมได้เลย ไม่ต้องแตะผนังอีกรอบ

ตู้ควบคุมกลางควรวางตำแหน่งตั้งแต่ตอนไหน

ตู้พักสาย หรือกล่องรวมสายสัญญาณ ควรอยู่ใกล้ตู้ไฟหลักและใกล้จุดที่สายอินเทอร์เน็ตเข้าบ้าน เพราะอุปกรณ์สมาร์ทโฮมส่วนใหญ่ต้องพึ่งทั้งไฟและเครือข่ายที่นิ่งพอตลอดเวลา

ก่อนผนังฉาบปูนคือจังหวะเดียวที่กำหนดตำแหน่งนี้ได้แบบไม่กระทบผังบ้าน ปล่อยผ่านไปถึงช่วงตกแต่งภายในแล้วค่อยนึกได้ ตำแหน่งที่เหลือมักเป็นมุมอับที่เข้าถึงยาก เพราะพื้นที่ดี ๆ ถูกจับจองเป็นตู้เสื้อผ้าหรือมุมโชว์ของไปแล้ว อีกจุดที่มักลืมคือปลั๊กไฟข้างตู้ไฟหลัก เพราะตู้ควบคุมกลางส่วนใหญ่เสียบสายไฟเข้าปลั๊กผนังธรรมดา ไม่ได้เดินสายเข้าตู้ไฟโดยตรง ถ้าไม่มีปลั๊กรออยู่ตรงนั้นก็ต้องลากปลั๊กพ่วงไปเสียบแทน

เตรียมตอนสร้าง กับทำทีหลัง ต่างกันตรงไหน

บ้านหลังหนึ่งที่เราเคยไปดูหน้างาน สร้างเสร็จมาสองปีแล้วอยากติดม่านไฟฟ้าที่ห้องนอนใหญ่ พอเปิดผนังดูถึงรู้ว่าไม่มีทั้งสายไฟและท่อว่างตรงวงกบหน้าต่างเลย ทางเลือกที่เหลือคือเดินสายลอยไปตามขอบฝ้าเพดาน หรือเปลี่ยนไปใช้มอเตอร์ม่านแบบใช้แบตเตอรี่แทนการเดินสายไฟ ใช้งานได้จริงเหมือนกัน แต่เจ้าของบ้านบอกกับเราว่า “ถ้ารู้แบบนี้ตอนสร้างบ้าน คงบอกช่างเผื่อไว้ตั้งแต่แรก”

งานเสริมสายไฟตอนผนังเปิดอยู่ทำง่ายกว่าตอนบ้านเสร็จแล้วมาก และไม่มีสายลอยให้เห็นด้วย นี่คือเหตุผลที่อยากให้คนกำลังสร้างบ้านอ่านจุดนี้ไว้ก่อน

เช็กลิสต์คุยกับช่างก่อนผนังปิด

1. สวิตช์ไฟจุดไหนบ้างที่อยากเผื่อเป็นสวิตช์อัจฉริยะในอนาคต ขอเดินสายนิวทรัลเข้ากล่องด้วย
2. จุดที่อาจติดกล้องหรือกริ่งที่มีภาพ ขอเผื่อท่อร้อยสายว่างพร้อมเชือกนำสาย
3. ตำแหน่งตู้พักสาย ให้อยู่ใกล้ตู้ไฟหลักและจุดที่สายอินเทอร์เน็ตเข้าบ้าน พร้อมปลั๊กไฟสำรอง
4. ห้องที่คิดจะติดม่านไฟฟ้า ขอเผื่อสายไฟที่วงกบหน้าต่างไว้ก่อน แม้ยังไม่ซื้อม่านตอนนี้
5. ถ่ายรูปหรือจดตำแหน่งท่อที่เผื่อไว้ทั้งหมดเก็บไว้ จะได้ไม่ลืมว่าเผื่ออะไรไว้ตรงไหนบ้าง

สรุป

ไม่ต้องเผื่อทุกอย่างในบ้าน จุดที่ยังไม่แน่ใจว่าจะติดจริงหรือเปล่า เช่นเซนเซอร์วัดคุณภาพอากาศหรือลำโพงบางมุม ข้ามไปก่อนได้ ค่อยใช้ปลั๊กสมาร์ทหรืออุปกรณ์ไร้สายเสียบเพิ่มทีหลังก็ยังทำได้อยู่ ถ้าต้องเลือกเผื่อแค่ไม่กี่จุดเพราะเวลาช่างมีจำกัด ให้เริ่มจากสายนิวทรัลที่สวิตช์ไฟกับตำแหน่งตู้ควบคุมกลางก่อน เพราะสองจุดนี้แก้ทีหลังยากที่สุด

แต่ละบ้านผังไฟและตำแหน่งเสาไม่เหมือนกัน จุดที่ควรเผื่อของบ้านคุณอาจไม่ตรงกับที่เขียนไว้ทั้งหมด ถ้าอยากให้ทีมเข้าไปดูแบบบ้านหรือคุยกับช่างไฟหน้างานก่อนผนังปิด ทักมาคุยกันได้ ไม่มีกดดัน