บ้านกำลังสร้าง เผื่อท่อร้อยสายเปล่าตรงไหน ติดสมาร์ทโฮมทีหลังง่าย

ลองนึกภาพว่าช่างไฟยืนอยู่หน้าผนังอิฐที่ยังไม่ฉาบ แล้วถามว่า "ท่อเปล่าจะเผื่อตรงไหนไหมครับ" คุณมีเวลาตอบไม่กี่นาที เพราะอีกไม่กี่สัปดาห์ผนังก็ปิดแล้ว ถ้าไม่เคยดูเรื่องนี้มาก่อน คำตอบมักออกมาเป็น "แล้วแต่พี่เลย" เพราะไม่รู้ว่าเผื่ออะไรได้บ้าง

ท่อเปล่า คือท่อพลาสติกที่ฝังไว้ในผนัง พื้น หรือเหนือฝ้า ข้างในยังไม่มีสาย มีแค่เชือกเส้นเล็กผูกค้างไว้ ทีหลังอยากร้อยสายอะไรก็ผูกกับเชือกแล้วดึงผ่านได้ ตอนผนังเปิดอยู่ มันเป็นงานเล็ก พอฉาบเสร็จ งานเดียวกันกลายเป็นการสกัดผนัง

เรื่องนี้ไม่ต้องเผื่อทุกจุด จุดไหนเผื่อแล้วไม่เสียใจ จุดไหนปล่อยให้อุปกรณ์ไร้สายทำแทนได้

จุดที่เผื่อแล้วคุ้ม

เรียงจากจุดที่แก้ทีหลังยากสุดลงมา

• ท่อตั้งจากชั้นบนลงชั้นล่าง เส้นเดียวพอ ไล่จากฝ้าชั้นบนลงมาถึงห้องที่จะวางตู้รวมสาย ผนังบ้านสองชั้นมีคานและพื้นคอนกรีตขวาง ทีหลังไม่มีทางร้อยผ่านง่าย ๆ จุดนี้พลาดแล้วแก้ยากกว่าทุกจุด
• ตู้รวมสายกลาง เลือกห้องหรือมุมที่แห้ง ไม่ร้อน เข้าถึงง่าย อย่าเป็นซอกหลังตู้เสื้อผ้า ต้องมีปลั๊กไฟอยู่ใกล้ และมีที่ว่างพอให้เปิดตู้ทำงานได้ ท่อจากทุกจุดที่เหลือจะวิ่งมารวมที่นี่
• จุดวาง Wi-Fi บนฝ้า บ้านสองชั้นควรมีอย่างน้อยหนึ่งจุดต่อชั้น ตรงกลางผัง ท่อจากจุดนี้ลงตู้รวมสาย ถ้าวางไว้ที่มุมบ้านตามที่สายเน็ตจากผู้ให้บริการเข้ามา สัญญาณจะไปไม่ถึงห้องไกลสุด ดูเรื่องเครือข่ายเพิ่มที่ หน้าระบบเครือข่าย
• จุดกล้อง ใต้ชายคารอบบ้าน ประตูรั้ว และมุมที่อยากเห็นภายใน กล้องแบบเดินสายเสถียรกว่าแบบ Wi-Fi และบางแบบรับไฟเลี้ยงผ่านสายแลนเส้นเดียว ท่อเปล่าเผื่อไว้ ทีหลังจะเลือกกล้องแบบไหนก็ยังมีทางร้อยสาย ดูแนวคิดเพิ่มที่ หน้าระบบความปลอดภัย
• ช่องม่าน ตรงที่จะติดม่านไฟฟ้า ให้มีปลั๊กหรือจุดไฟซ่อนอยู่ในกล่องม่านบนฝ้า ม่านมอเตอร์บางแบบใช้แบตเตอรี่ได้ แต่ม่านบานใหญ่หน้าต่างบานสูงมักมีจุดไฟไว้สบายใจกว่า

จุดที่ไม่ต้องเผื่อท่อ

คนมักเผื่อเกินตรงนี้

• เซนเซอร์ประตู หน้าต่าง ความเคลื่อนไหว ใช้แบตเตอรี่แล้วสื่อสารไร้สาย ไม่ต้องมีท่อ
• ปลั๊กอัจฉริยะ หลอดไฟอัจฉริยะ ลำโพงสั่งงาน เสียบหรือหมุนเข้าแล้วใช้เลย
• สวิตช์ไร้สายแบบติดผนัง ติดด้วยเทปหรือสกรูได้ ไม่ต้องมีสายเข้า
• ทุกห้องทุกมุม ท่อสายแลนไปทุกห้องฟังดูอุ่นใจ แต่ถ้าห้องนั้นไม่มีอะไรต้องต่อสายจริง ก็เป็นท่อที่ไม่เคยถูกใช้

สวิตช์และเต้ารับปกติมีท่อไฟเดินถึงอยู่แล้ว ไม่ต้องขอท่อเพิ่มทุกจุด สิ่งที่ควรขอคือกล่องฝังที่ลึกพอให้ใส่สวิตช์อัจฉริยะได้ในภายหลัง เรื่องสายไฟในกล่องสวิตช์ มีเขียนแยกไว้แล้วใน บทความ

ท่อเปล่าที่ผู้รับเหมาทำพลาดบ่อย

• หักศอกฉาก เห็นบ่อย ช่างใช้ข้องอสำเร็จรูปหักฉาก ทีหลังสายดึงไม่เข้าเพราะมุมแคบเกินไป ให้ขอโค้งกว้าง
• ไม่ผูกเชือกนำ ท่อฝังไปแล้วไม่มีเชือก ทีหลังต้องหาวิธีสอดเอง บางทีท่อยาวเกินจนเข้าไม่ถึง
• ฉาบทับปลายท่อ ปลายท่อหายหลังฉาบ ต้องสกัดหา ขอให้ปิดปลายด้วยฝาและแปะป้ายก่อน
• ท่อสายไฟกับท่อสายข้อมูลรวมท่อเดียวกัน สัญญาณรบกวนกันได้ ให้แยกท่อ
• ไม่ถ่ายรูปก่อนปิดผนัง เจ้าของบ้านจำไม่ได้ว่าท่อไหนอยู่ตรงไหน ให้ถ่ายรูปแล้วทำผังคร่าว ๆ เก็บไว้

เช็กลิสต์เอาไปคุยกับผู้รับเหมา

พิมพ์หรือจดไปคุยก่อนเริ่มเดินท่อ

1. ขอท่อตั้งชั้นบนลงชั้นล่างอย่างน้อยหนึ่งเส้น ปลายสองข้างปิดฝา ติดเชือกนำ
2. ระบุห้องที่จะวางตู้รวมสาย แล้วขอให้ท่อจากทุกจุดวิ่งเข้าห้องนั้น
3. ขอท่อไปจุดเราเตอร์หรือ Wi-Fi บนฝ้าทุกชั้น
4. ขอท่อไปทุกจุดกล้อง ใต้ชายคา ประตูรั้ว และมุมใน
5. ขอปลั๊กไฟที่กล่องม่านบนฝ้าทุกหน้าต่างที่จะติดม่านไฟฟ้า
6. ขอกล่องฝังสวิตช์ที่ลึกพอสำหรับสวิตช์อัจฉริยะ
7. ท่อสายข้อมูลเดินแยกจากท่อสายไฟบ้าน ใช้โค้งกว้างไม่หักฉาก
8. ทุกท่อมีป้ายบอกปลายทาง และถ่ายรูปก่อนปิดผนัง

ถ้างบไม่พอ เริ่มจากข้อ 1 2 และ 3 ก่อน เพราะแก้ทีหลังยาก

สรุป

ท่อเปล่าไม่ใช่การซื้ออุปกรณ์สมาร์ทโฮมล่วงหน้า เป็นแค่การเก็บทางไว้ให้ตัวเองในอนาคต ถ้าจะจำแค่ข้อเดียว ให้จำท่อตั้งข้ามชั้น เพราะเป็นจุดที่แก้ทีหลังยากมาก และอุปกรณ์ไร้สายช่วยแทนไม่ได้

แต่ละบ้านผังไม่เหมือนกัน ที่เขียนมานี้เป็นหลักกลาง ๆ ถ้าอยากให้ทีมช่วยดูแบบแปลนก่อนเริ่มงาน ทักมาคุยกันได้ ไม่มีกดดัน