สั่งงานด้วยเสียง ทางเลือกที่ผู้สูงอายุใช้ง่ายกว่าแอพมือถือ

บ้านหลังไหนที่มีพ่อแม่หรือปู่ย่าอยู่ด้วย คงเคยเจอเรื่องนี้ ลูกหลานตั้งใจดี ติดตั้งแอพควบคุมไฟหรือแอร์ให้ผู้ใหญ่ใช้เอง แต่สุดท้ายแอพก็ถูกทิ้งไว้เฉยๆ เพราะตัวหนังสือในจอเล็กเกินไป ปุ่มกดก็เล็ก ต้องไล่กดหลายเมนูกว่าจะถึงปุ่มที่ต้องการ พอกดผิดสักสองครั้งก็เลิกใช้ กลับไปเปิด-ปิดสวิตช์เองแบบเดิม หรือรอลูกหลานมาช่วยทุกครั้ง

ปัญหานี้ไม่ได้เกิดเพราะผู้สูงอายุ “ไม่เอาไหน” กับเทคโนโลยี แต่เพราะแอพมือถือถูกออกแบบมาสำหรับคนที่คุ้นมือถืออยู่แล้ว การสั่งงานด้วยเสียงเป็นอีกทางที่น่าลอง เพราะใกล้เคียงกับวิธีที่คนเราสื่อสารกันอยู่แล้ว คือพูดออกมาตรงๆ ไม่ต้องมองจอ ไม่ต้องจำตำแหน่งปุ่ม

พูดง่ายกว่ากดจริงไหม

หลักการของระบบสั่งงานอัตโนมัติด้วยเสียงคือ พูดคำสั่งสั้นๆ ใกล้จุดรับเสียง แล้วอุปกรณ์ทำตามทันที ไม่ต้องหยิบมือถือ ไม่ต้องเปิดแอพ ไม่ต้องเลื่อนหาเมนู ข้อดีที่ตรงกับปัญหาของผู้สูงอายุพอดีคือ

• ไม่ต้องมองจอเล็กหรือปรับแว่นสายตาทุกครั้ง
• ไม่ต้องจำว่าปุ่มไหนอยู่ตรงไหนในแอพ
• คนที่มือสั่นหรือปวดข้อนิ้ว กดปุ่มเล็กลำบาก ใช้เสียงแทนได้
• ใช้ได้แม้มือไม่ว่าง เช่น ถือของอยู่แล้วอยากเปิดไฟทางเดิน

ฟังดูเหมือนแก้ปัญหาได้หมด แต่ก็มีข้อจำกัดที่เราอยากบอกตรงๆ ก่อนตัดสินใจ

ข้อจำกัดที่ต้องรู้ก่อนติดตั้ง

ระบบสั่งงานด้วยเสียงไม่ได้สมบูรณ์แบบ และบ้านที่มีผู้สูงอายุมักเจอข้อจำกัดพวกนี้บ่อยกว่าบ้านทั่วไปด้วยซ้ำ

เสียงไม่ชัดหรือพูดช้า เสียงเบา เสียงสั่น หรือพูดช้ากว่าที่ระบบคาดไว้ ทำให้ต้องพูดซ้ำกว่าจะสั่งติด

สำเนียงท้องถิ่น สำเนียงเหนือ อีสาน หรือใต้จัด ระบบที่ตั้งค่าเป็นภาษาไทยกลางอาจฟังบางคำไม่ออก ต้องปรับคำสั่งให้ใกล้เคียงสำเนียงจริง

เสียงรบกวนในบ้าน เสียงทีวี พัดลม หรือเสียงหลานเล่น ทำให้ไมโครโฟนแยกคำสั่งไม่ออก ต้องพูดใกล้จุดรับเสียงพอสมควร บ้านโล่งเสียงก้องยิ่งจับยาก

คำเรียกอุปกรณ์ที่จำยาก ถ้าคำเรียกซับซ้อนเกินไป จะกลายเป็นอุปสรรคใหม่แทนที่จะช่วยอะไร

เริ่มจากจุดเดียวก่อน ไม่ต้องเปลี่ยนทั้งบ้าน

บ้านที่เปลี่ยนทุกจุดพร้อมกันมักล้มเหลว เพราะผู้สูงอายุต้องจำคำสั่งเยอะเกินไปในคราวเดียว วิธีที่ได้ผลกว่าคือเริ่มเล็กแล้วค่อยขยาย

1. เลือกจุดที่ใช้บ่อยที่สุดก่อน เช่น ไฟห้องนอนหรือไฟทางเดินไปห้องน้ำตอนกลางคืน
2. ตั้งคำสั่งให้สั้นและเป็นคำที่พูดถนัดอยู่แล้ว ไม่ต้องเป็นคำทางการ
3. ลองใช้งานจริงร่วมกับผู้สูงอายุอย่างน้อยหนึ่งสัปดาห์ก่อนติดตั้งจุดถัดไป
4. จดคำที่สั่งแล้วไม่ติดบ่อยๆ ไว้ปรับใหม่ ไม่ใช่ปล่อยให้ท้อแล้วเลิกใช้

พอจุดแรกใช้คล่องแล้วค่อยขยายไปจุดอื่น จะเห็นชัดว่าจุดไหนคุ้มจริง จุดไหนไม่จำเป็น

จุดไหนไม่ต้องเปลี่ยนก็ได้

มีบางจุดในบ้านที่สวิตช์ปกติดีอยู่แล้ว ไม่ต้องรีบเปลี่ยนเป็นเสียงให้เสียเวลาปรับตัว ถ้าผู้สูงอายุยังกดสวิตช์ผนังใกล้เตียงหรือใกล้โซฟาได้สบาย นั่นคือจุดที่เข้าถึงง่ายอยู่แล้ว เปลี่ยนไปสั่งด้วยเสียงอาจไม่ได้ช่วยอะไรมากไปกว่าเดิม ห้องที่ใช้ไม่บ่อย เช่น ห้องเก็บของหรือห้องซักผ้า ก็ปล่อยเป็นสวิตช์ธรรมดาไปเลยง่ายกว่า เก็บแรงไว้ใช้กับจุดที่เข้าถึงยากจริงๆ ดีกว่า

ฝึกใช้ร่วมกันช่วงแรก

ช่วงสัปดาห์แรกสำคัญที่สุด ลูกหลานควรนั่งลองพูดคำสั่งร่วมกับผู้ใหญ่สักสองสามรอบ ไม่ใช่ติดตั้งเสร็จแล้วปล่อยให้ลองเองคนเดียว ถ้าคำสั่งเดิมพูดไม่ถนัด เปลี่ยนเป็นคำอื่นที่คุ้นปากกว่าได้ ระบบส่วนใหญ่ปรับคำสั่งเองได้ ไม่ต้องใช้คำตายตัว และอย่าถอดสวิตช์เดิมออก เก็บไว้เป็นทางเลือกสำรองเสมอ เผื่อวันที่เสียงไม่ชัดหรือมีแขกมาเยอะจนสั่งไม่ติด

บ้านที่มีผู้สูงอายุต้องดูแลใกล้ชิดอยู่แล้ว วางระบบเสียงให้เชื่อมกับแผนการดูแลผู้สูงอายุในบ้านตั้งแต่ต้น จะเห็นภาพรวมทั้งบ้านชัดเจนขึ้น ไม่ใช่ติดแยกจุดแบบไม่มีทิศทาง

สรุป

สั่งงานด้วยเสียงช่วยผู้สูงอายุได้จริง แต่ไม่ใช่คำตอบสำเร็จรูปสำหรับทุกจุดในบ้าน แต่ละบ้านมีน้ำเสียง สำเนียง และความดังไม่เหมือนกัน สิ่งที่ใช้ได้ผลกับบ้านหนึ่งอาจต้องปรับก่อนใช้กับอีกบ้าน อยากรู้ว่าบ้านคุณควรเริ่มจากจุดไหนก่อน เราประเมินหน้างานจริงให้ได้ ทักมาคุยที่ ติดต่อเรา ได้เลย